محمد تقي جعفري

103

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )

نوع يكم - دردهايى كه ضرورتهاى وجودى انسان ايجاب مىكند . قسمت يكم بازگو كنندهء اين نوع دردها است . به نظر نمىرسد انسانهاى خردمند از اين نوع دردها باضافهء احساس تلخى آنها ، به اختلالات روحى هم دچار شده بگويند : چرا ما درد مىكشيم ، مخصوصا با آگاهى به امتيازات و عظمتهايى كه در حيات خود بدست مىآورند و مىدانند كه اين گونه دردها در جريان حكمت الهى در عالم خلقت قرار گرفته‌اند ، مانند ساييده شدن تارهاى وسيلهء موسيقى كه در عين ساييدگى آهنگ هدفگيرى شده اى را به وجود مىآورند . نوع دوم - دردهايى است كه دست انسانى به وجود مىآورد و موجب سلب قدرت و اختيار مىگردد . قسمت دوم و سوم از عوامل كه متذكر شديم ، علل اصلى اين نوع دردها مىباشند . علت اساسى هر دو قسمت ( زورگويى انسانهاى ديگر و خودكامگى و هوى پرستى خود انسان ) خود خواهى نابخردانهء آدميان است كه دمار از روزگار آنان بر مىآورد و همهء ارزشها و اصول و قوانين آنان را در هم مىريزد و هر روز دردهاى تازه اى به دردهايشان مىافزايد كه كمترين آن دردها تنفّر و عداوت و خصومتهاى نابكارانهء انسانها با يكديگر است . با نظر به ملاحظات فوق نسخهء واقعى اساسىترين درمان دردهاى بشر كه ريشهء آنها را نابود مىسازد ، سه دستور دارد : 1 - خود خواهى را تعديل كنيد . 2 - خود خواهى را تعديل كنيد . 3 - خود خواهى را تعديل كنيد . پيش از آنكه عمل به اين نسخه را شروع كنيد ، اين خيال شيطانى را كه يكى از مؤثرترين فعاليتهاى خودخواهى است از مغز خود بيرون كنيد كه مىگويد : اين يك نسخهء مذهبى و اخلاقى و اوتوپيايى است و براى موعظه و پند و اندرز به درد مىخورد نه براى ايجاد تحول عينى در حيات بشرى بسيار خوب ، اين نسخه را پاره كنيد و به دور بريزيد و جوامع بشرى را به